Klezmer Müziği

Klezmer; Orta ve Doğu Avrupa Aşkenaz Yahudileri'nin müziğidir. Klezmer Müziği'ni bir tür olarak, enstrumantal müzik, düğün müziği, dans müziği, yöresel müzik veya Çigan Müziği olarak tanımlayabiliriz.

[Schild Robert, 2001, s.21]. Nota bilmeyen, basit insanların çaldığı tınılardan oluşur.
[3] Klezmer akademik veya salon müziği diye tabir edilen müziklerden değildir
Klezmorim
Klezmer içinde sözlü parçalar barındırsa da, genel olarak baktığımızda 
Müziği oluşturan karakteristik keman ve klarinet gibi enstrumanlar olmazsa Klezmerin yapısı ortaya çıkmaz. Duyguları enstrumanlarla bir insan gibi ifade eden Klezmer, çağlar boyunca kullandığı enstrumanlarla yapılanmıştır. Buna örnek vermekgerekirse; piyano ile karakteristik bir Klezmer Müziği çalınamayacağını söyleyebiliriz.
Erken dönemlerde bir eğlence müziği olan Klezmeri geliştiren en önemli unsur düğünlerdir. Bu yüzden tür olarak Aşkenazlar'ın yaşadıkları bölge ve buna bağlı olarak doğan kültür ile kültürün meydana getirdiği dil, müzik gibi öğeler Klezmerin temelini oluşturur. Klezmer; tarih içinde yaptığı büyük yolculuklar ve çağa göre yeniliklerle şeklini değiştirmiş ve yeni özellikler kazanmıştır. Ancak genele baktığımızda Klezmer Müziği; dil, form, enstruman kullanımı, orkestrasyon, ritim, melodi gibi temel öğeler bakımından kesin benzerlikler gösterir. Klezmer Müziği'nin zamanla kazandığı özellikleri kavrayabilmek için tarihi gelişimini kısa bir göz atmak gerektiğine inanıyorum. Klezmeror düğün müziği olarak tanımlayabiliriz [bkz: Düğünler ve Badhkn]taya çıktığı ve yayıldığı yerlerden dolayı, tokluğuna sadece eğlenmek için çalmaları ve gezgin bir hayat sürmeleri, Çingeneler'le olan yakın ilişkileri ve etkileşimleri sayesinde Klezmeri "Klezmer Müziği'nin köklerinin çok eskiye dayandığı ve ilk örneklerinin XIII. yüzyılda bile görülmeye başlandığı söylenir. Ortaya çıktığı dönem ve yer ise; 1800'lerden sonra Orta ve Doğu Avrupa ile Rusya'dır.Yerleştikleri bölge halklarının folklorik ezgileri ile Aşkenaz Yahudileri'nin halk, dans ve dînî ezgilerinin bir araya geldiği bir türdür.
Aşkenaz Yahudileri'nin en önemli kültürel göstergesi İbranice, Almanca ve Slav dillerinin
birleşiminden oluşan tarzından dolayı ancak Fransız (1792) Devrimi sonrası, ulusçu düşünce ve Marx'ın etkileriyle ortaya çıkan Yahudiler'in açısından bakıldığında, bu hareket ilk kez dans ve eğlence kültürünü oluşturmuş, dolayısıyla dindışı profesyonel müzisyenlik ortaya çıkmıştır. Bu dönemden önce Yahudi Müziği, yaşanan böl yöresel bir türdür. Klezmorimlerin Bohem hayat tarzı, boğazÇigan Müziği" olarak da adlandırmak mümkündür.Yidiş dilidir. Aşkenazlar'ın ortaya çıkardığı Yidiş Kültürü, Yahudiliğin tutucuHaskalah[4] olarak adlandırdığı, Aydınlanma Dönemi'nde kendini gösterir. Müzikgenin geleneksel motiflerini kapsayan dinsel melodilerden ibaretti [Ketencioğlu,
Klezmer Müziğinin Öncüleri
1870'de ise yarattığı küçük, komik müzikallerle; Folkloru'nun oluşumuna büyük etkisi olmuştur. Diğer bir etki ise; mistik Yahudi tarikatı].Abraham Goldfaden'in, Romanya'da Jassy kentinde, şarap mahzeninden bozma bir yerdeYidiş Tiyatrosu'nun ilk adımını atmasının, Aşkenaz Yahudi Hassidik' yansıması vardır.
Batı Avrupa'nın yanısıra; Bulgar, Romen, Grek ve Türk ezgileri Klezmer Müziği'ni etkilemiştir.Bölgesel olarak Klezmer, Urallar'dan Almanya'ya, güneyde Türkiye'ye kadar yayılır. Küçük ve samimi orkestralarda çalınması ve melodilerin Doğu, Orta Avrupa etkileri taşımasıyla bu bölgelerin etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Demek ki Klezmer Müziği'ni oluşturan temel faktörler; lerin melodilerinin de Yidiş Kültürü'nün önemli bir ürünü olan Klezmer Müziği'nde yeri veSinagog

Müziği

Müziği'nin temeli, bu öğelerden meydana gelmiştir. Bu müziklerin içinde barındırdıkları özellikler;

Klezmerin bir tür olarak özelliklerini oluşturmuştur.

XIX. yüzyıl sonlarında, Avrupa'da artan Yahudi düşmanlığı

 

,bu bölgelerden birçok Yahudi'nin Amerika'y

Amerika'nın Doğu bölgelerinde yayılmış, Yidiş Tiyatroları'nın radyolarda yer alması ve aynı

zamanda, kendisi de bir Yahudi olan Emilie Berliner'in taş plağı keşfetmesi ile bu müzik

yaygınlaştırmıştır. Taş plaklar tüm ülkeyi sarmış ve zamanın

Klezmer'den etkilenmiştir. 1915'de Dixyland Cazı ile etkileşim, bakır nefeslilerin katılımı ve

kapelyelerin kalabalıklaşması ile ortaya çıkar.

Amerika'ya gelmelerine rağmen eskiden yaşadıkları yerleri özlem duyarak anan müzisyenler

topluluklarına

1930'larda en parlak dönemini yaşayan Klezmer; ekonomik bunalım ve ardından gelen II.Dünya

Savaşı ile unutulmaya başlanır. Savaştan sonra ortaya çıkan hafif müzik furyası genç Yahudi

müzisyenlerini köklerinden uzaklaştırmış ve kültürel asimilasyona (yok olma) sebep olmuştur. Bu

sırada Klezmer, sadece New York civarındaki Yahudi tatil yerlerinde

zamanda gösteri sanatçısı olan müzisyenler tarafından yaşatılmıştır. 1980'lerde tamamen unutulan bu

müzik, 80 sonrası bir avuç Amerikalı Yahudi etnomüzikolog tarafından yeniden keşfedilmiştir. Bu

etnomüzikologlar sayesinde eski değerler tekrar su yüzüne çıkarılmıştır. Eski taş plaklardaki

müzisyenler bulunup, tekrar konserlere çıkarılmış (Dave Tarras gibi), birlikte çalınıp, parçalara yeni

yorumlar getirilmiştir.

 

Klezmer Conservatory Band

 

Ithzak Perlman

 

 

, Hasidik Müziği, Yidiş Tiyatrosu ve Yöresel Müzik değerleridir. Erken dönemde Klezmer(Antisemitizm) ve Amerika'nın çekiciliği a göç etmesine neden olmuştur. Klezmer, özellikleBenny Goodman gibi ünlü cazcıları bileRomanya Orkestrası, Kişenev'den Anılar gibi isimler vermişlerdir. 1920'lerde veMickey Katz gibi, aynıZev Feldman, Andy Statman, Henry Spoznik gibi yeni nesil müzisyenler , Klezmatics, Kapelye, Brave Old World gibi yeni gruplar kurmuşlardır. gibi ünlü Yahudi klasik müzik duayenleri de arşiv çalışmaları yapmıştır.

Klezmorim

Günümüzde Klezmer; Rock, Caz hattâ Techno gibi birçok müzikle

beraber gelişmektedir. Bu tarza örnek olarak; geçtiğimiz senelerde

Mickey Katz'ın repertuvarından derleme bir albüm çıkartmış olan ünlü

Caz klarinetçisi Don Byron'ı verebilir

 

Amerika ile İsrail'de birçok festival ve seminer düzenlenmektedir.

Aynı zamanda, Klezmer Müziği, etnomüzikoloji bölümlerinde birçok

araştırmaya konu olmuştur. Zaman içerisinde geçirdiği evrimlerle

Klezmer Müziği, tür olarak da etkilenmiş fakat ilk baştaki formundan

hiçbir zaman tamamen kopmamış;

Yöresel Müzik, Enstrumantal Müzik, Çigan Müziği

 

hiçbir şey kaybetmemiştir.

Türkiye'de ise; bu müziğe ilgili az insan olmasına rağmen, takip e

 

etnik müzik meraklıları bulunmaktadır. Pek bilinmeyen diğer bir nokta

ise; 1908'de, İstanbul'da bu müziğin ilk örneklerinden olan

Goldberg

İmparatorluğu Başkentinde Klezmer Müziği ]

 

Ülkemize iki kez gelen

 

Fiedman haricinde,

gelerek konser vermişlerdir. Klezmer Müziği, etkilendiği ve aynı zamanda kullandığı Türk

makamlarından dolayı, aslında Türk Müzik dinleyicisinin kulağına hiç de yabancı bir müzik değildir.

 

ERKEN DÖNEM KLEZMER MÜZİĞİ

iz. Gerek Avrupa'da, gerekse Dans Müziği, Düğün Müziği,özelliklerinden den Orchestra'in, bir kaydının yapılmış olmasıdır. [bkz:Osmanlı Giora Fiedman, Klezmer'in tanıtımında ve sevilmesinde çok etkili olmuştur. Bente Kahan ve geçen sene Kol Simcha gibi ünlü Klezmer toplulukları da

"Erken Dönem Klezmer Müziği"

oluştuğu 1800

geniş bir repertuar oluşturan Klezmer, en yalın örneklerini bu tarihler arasında vermiştir. Erken

dönem müziğinin bu yalın hali, Yahudiler'in 1900 başlarında Amerika'ya göç etme

 

Klezmerin ilk dönemlerine ait kayıt ve nota, bugünelimizde olmadığı için bu müzik hakkındaki

birçok bilgiyi XIX. yüzyıl Yidiş Edebiyatı'ndan elde etmekteyiz.

 

Yidiş Edebiyatı'

Örneğin;

Druker

zamanların müziği hakkında fikir verilmektedir. (Gerçekte bu kitabın asıl konusu Druker'e aşık olan

bir genç kızın hikayesinden ibarettir) [Rogovoy,

 

Klezmer Müziği'nin Oluştuğu Bölge

olarak tanımladığımız dönem, Klezmer repertuarının tam olarak-1900 yılları arasıdır. 1820-1890 yılları arasında, geçmişten gelen müzik birikimiylesine kadar sürer. I. L Peretz ve Sholem Aleichem gibi nın ünlü yazarları, eserlerinde karakter olarak Klezmorimleri kullanmışlardır.Sholem Aleichem'in eseri Stempenyu'da ünlü Klezmer kemancısı ve bestecisi Yosele'in müziği ve hayatı hakkında bilgi bulabiliriz. Kitapta, Druker'in keman çalış stili ve oThe Essential Klezmer, 2000, s.17].

IX. yüzyıldan itibaren Almanya'nın güneybatısında yaşayan Aşkenaz Yahudileri, Ortaçağ Almancası

ve İbranice karışımı

 

müziğiyle, beraberinde önemli bir kültür oluşturmuştur.

XVII. yüzyıl sonlarına doğru Avrupa'nın batısında yaşayan Yahudi toplumu, katı

Doğu Avrupa'daki "

verilen bu küçük kasabalar dışında Yahudiler; Vilna, M

 

şehirlere de yerleşmişlerdir. 1500'lü yıllardan itibaren İspanya, Polonya ve Orta Avrupa'dan kovulan

Yidiş dilini kullanmaya başlamışlardır. Yidiş dili gerek edebiyat, gerekse Getto[5] yaşamını,Shtetl" adı verilen, Yahudi kasabası yaşam tarzına tercih etmiştir. Shtetl adıinsk, Odessa, Kiev, Kishinev gibi büyük

Yahudiler; Polonya, Romanya, Ukrayna, Belarus ve Litvanya gibi ülkeleri kapsayan, Karadeniz'den

Baltık Denizi'ne dek uzanan bir bölgeye yerleşirler. Bu bölge Rusya'nın Avrupa kıtasında kalan

topraklarının yüzde yirmisini kapsamaktadır. XIX. yüzyıl başlarında, bölgede bir milyon olan

Yahudi nüfusu, XX. yüzyıl başlarında 5 milyona kadar ulaşmıştır. Yahudi tarihindeki en geniş

topraklara yayılmış, en fazla nüfus bu yerleşim bölgesinde yer almaktadır.

Doğu Avrupa'da yaşayan Yahudiler; 1791'den 1915 yılına kadar

 

başlayarak

 

alana kapatılmıştı. Pale; Ukrayna, Litvanya, Belarus, Kırım ve Polonya'nın (1772'de Rusya, Prusya

ve Avusturya arasında bölüştürülmüştü) bir kısmını da içeren 25 eyaletten oluşuyordu.

Büyük Katerina Dönemi ile Çarlık Rusyası tarafından Pale Yerleşimi (yani yerleşimin sınırları) olarak da bilinen bir

Yahudiler özellikle; Moskova ve St. Petersburg'dan kovulmuş, Pale'de yaşamaya zorlanmıştı. Daha Pale içindeki kentsel alanlardan da kovulmuş ve yalnızca shtetl adı verilen kasabalarda r.

kaşer

 

drahoma

edilmiyordu, Yahudiler kendi aralarında bir refah düzeni sağlamışlardı. Yahudiler'in birbirlerine

karşı duyarlı olmaları, Yahudi olmayanların gözünde

Aşkenaz Yahudileri'nden Robert Schild'in Aşkenaz Kültürü ve oluştuğu bölge ile ilgili birebir

aşağıdaki gibidir:

 

"İşte, Nazi soykırımına kadar yüzyılların Doğu Avrupası'nda yer alan onlarca değil, yüzlerce küçük k

 

köylerinde Yahudi toplumu bu biçimde, kendi aralarında yaşardı. Genel olarak (Almanca

 

şehir"

 

Yahudi'ydi. Rusya, Ukrayna, Romanya, Macaristan, Bohemya, Galiçya, Polonya, Litvanya gibi bölgelerde,

yiyecek [Yahudi kurallarına uygun yiyecek], fakirlere bedava tıbbi tedavi, yoksul gelinlere [6], yetimlere teknik eğitim veriliyordu. Bu zorluklarla dolu dönemde hiçbir Yahudi terkn kaçmamıştır. İstanbul'da çok az kalmış asaba ve "Staedtlein" = "küçük sözcüğünden türetilmiş olan) bu schtetl'lerin birçoğunda nüfusun tümü, diğerlerinde ise büyük bir kısmı

yerine göre Rus Çarlığı veya Avusturya

sürdürülen geleneklere sımsıkı bağlı, apayrı bir dünya! İşyerleri olan dükkân ve atölyeler, pazar yerleri, kır

evleri, Şabat ve dua saatlerinde gidilen

İbranice okunduğu, ancak tüm diğer iletişim ve etkileşimin Yidiş dilinde geçtiği günler ve yıllar. Arada bir,

 

içkiy

 

kışkırtılmış

 

"Schtetl

 

d

 

görülmelidir. Bu ortamdan kimler yetişmemiş, ne tür evrensel yapıtlar oluşmamıştı ki!

müzik, sahne ve görsel sanatlar

ortamlara dayanır."

"Öte yandan, daha Batı'ya gidip Avusturya, Almanya, Fransa, Hollanda ve İngiltere gibi ülkelerde yaşayan

Yahudilere baktığımızda, oldukça farklı bir yaşam tarzı görürüz. S

yönetiminin özel ve yazılı izni olmadan bulundukları bölgeleri terk edemezken, batıdaki ülkelerin büyük

kentlerinde oturan Yahudi halkı daha erkin ve olduğunca hür bir yaşam sürdürüyordu. Aydınlanma dönemi

ile, Ortaçağ'dan kalma

kentlerde Yahudiler gene de belirli bazı semtlerde kümelenmişlerdi; yaşam buralarda da genellikle aynı

sokaklarda, belirli sinagog ve okulların etrafında sürüyordu. Ancak kentler arası seyahat olanakları ve arzuya

göre gidilebilecek eğitim kurumlarının seçimi, yüzyıllar ilerledikçe belirli bir rahatlığa kavuşmuştu. Kentsoylu

Yahudi halkının meslek tercihleri böylece gittikçe doktor, avukat, gazeteci, politikacı gibi daha entellektüe

 

alanlara kaymaktaydı. Ve bu ortamdan,

dünyayı yerinden oynatacak

 

Klezmorim ve Kapelye

-Macaristan İmparatorluğu'nun buyruğu altında, kuşaklar boyuncaschul (sinagog) ve köy kahvesi ile meyhane arasında oluşan, duaların i çok kaçırmış yerel serseri takımı (o dönemde holigan veya lümpen terimleri yoktu henüz) veya Rus kozak'larının etrafı yıkıp yaktıkları pogrom'lar arasında, çoğu kez kelle koltukta bir yaşam." ortamı, Jidischkejt olarak da adlandırılan yalın Aşkenaz kültürünün (ve dolayısıyla sanatının) oğduğu, geliştiği, yüzyıllar boyunca korunduğu ve nihayet tüm dünyaya yayıldığı Ana Ocak olarak Yazın (edebiyat),alanında nice dünya çapındaki ustaların kökenleri, hep bu alçak gönüllü küçükchtetl nüfusu, Çar veya İmparatorgetto sınırları içinde oturma zorunluluğu ortadan kalkmıştı. Buna rağmen, çoğul schtetl'lerden türeyen yukarıda sıraladığımız sanat dallarına ilaveten,düşünürler çıkmaya başlayacaktı" [Schild Robert, Aşkenazlar, 2000].

Klezmorim

 

Klezmorim

Cemaatleri'nde, İbranice palyaço anlamına gelen "

 

olan Klezmer, ilk defa XVII. yüzyılda profesyonel müzisyenleri tanımlamak için kullanılmaya

başlandı

 

Klezmorim

müzikten sağlayan profesyonel müzisyenler haricinde, aynı zamanda terzilik, kunduracılık, berberlik

gibi mesleklerde çalışan müzisyenler de vardı.

verilir. Klezmer Müziği topluluk ile çalınan bir müzik olduğu için; bu bölümde Klezmorimler ile

 

birlikte kapalyelerden de bahsedilecektir.

kelime anlamı olarak, Klezmer kelimesinin çoğuludur. Klezmer Müziği icrâcılarına denir. Klezmer Müziği icrâ eden müzisyenleri için; orta Avrupa'daki en eski AşkenazLeyts" ifadesi, kullanılıyordu. Yidiş bir kelime [7]. Daha sonraları ise, Klezmer Müziği icrâ eden müzisyenlere Klezmorim adı verildi. ler Aşkenaz Cemaatleri'nde marjinal bir topluluktu. Bunların arasında geçimini sadeceKlezmorimlerden oluşan orkestralara ise "Kapelye"adı

Klezmorim

Yaşadıkları bölge ve yaşam tarzı itibariyle, müziği bir hayat tarzı olarak seçmiş Bohem

müzisyenlerdi. Çoğu

 

Klezmorim

 

Klezmorim

verilmezdi. İzin her zaman çok kolay alınmazdı,

hangi enstrumanları kullanacaklarını, bildirmek zorundaydılar. Bütün bu bilgileri hükü

 

karşılarına çıkan birçok bürokratik engele rağmen hayatlarını müzikten kazanmaya devam ederlerdi.

Örneğin; Alsas Şehri Metz'de üçten fazla müzisyen ancak bir düğünde çalabilirdi; Frankfurt'ta ise bir

kuartet gece yarısına kadar müzik yapabilirdi. Bazı kasabalarda ise

 

düğünlerinde bile çalmalarına izin verilmemekteydi. Prag yönetimi, 1641 senesinde Yahudi

müzisyenlere Pazar ve bayram günlerinde çalmaları için izin verdiği halde, bu izin Yahudi olmayan

ler saygın müziklerden, halka hitap eden müzik türlerine kadar her çeşit müzik çalarlardı.Klezmorim boğaz tokluğuna Yahudi veya diğer dinlere ait düğünlerde çalardı. leri "Yahudi Çingeneler "olarak adlandırabiliriz. lerin, yaşadığı devletlerin hükümetinden izin almadan sanatlarını icrâ etmelerine izinKlezmorimler nerede ve kaç kişi çalacaklarını,mete sunarlar, Klezmorimlerin Yahudi

müzisyenlerin yöneti

vermeler sürmüştür. Almanya'da ise; 1700'lü yıllarda

çıkmaları yasaktı. Bazı kasabalarda ise, sadece flüt,

izin veriliyordu. Davul, kontrbas gibi enstrumanlar zaman zaman tamamen yasaklanmış olsa da

keman hiçbir zaman bu yasaklar dahilinde olmamıştır. Keman ve Yahudi m

 

arada anılmış ve yaşatılmıştır

 

Rivayetlere göre ilk dönem

yıllarda, Almanya'da yazılmış bir metnin içinde yapılan

 

"

çok yetenekliydi. Notalardan hiç anlamamasına rağmen, melodiye mükemmel bir armoniyle eşlik ediyordu"

 

[

 

Bu arada; Klezmer Müziği'ni halk müziği olmaktan çıkarıp, sanat müziği haline getiren kişi ise;

me verdiği dilekçe ile sonradan ellerinden alınmıştı.1651'e kadar bu izin alıpKlezmorimlerin, bulundukları bölgelerin dışınatsimbl[8] gibi sessiz enstrumanların çalınmasınaüzisyeni her zaman bir [9]. Klezmorimlerinin çoğu nota okuyup, yazmayı bilmiyorlardı. 1800'lüKlezmer Kapelyesi tarifi şöyledir: İlk kemancı notaya bakarak çalıyordu, diğerleri ise kulaktan ona eşlik ediyorlardı. Viyolonsel çalan müzisyen Idelshon, Jewsih Music It's Historical Development, 1992, s.457].

Micheal Joseph Gusikow

 

çalıyordu. Daha sonra kendisi

 

çe

 

ve taşınabilir olması bu enstrumanı Klezmorimler arasında çok popüler yapmıştır. Gusikov bu

enstrumanda virtüözlük derecesine ulaşmış, Yahudi yerleşimlerinin dışında da tanınmış ve Viyana,

Leipzig gibi şehirlerde konserler vermiş, Felix Mendelssohn gibi ünlü bestecilerden övgüler almıştır

'dur [Resim-12]. Rusya-Polonya sınırında yaşayan Gusikow, hackbrett[10] shtrofidl[11] [Resim-13] adlı bir enstruman icâd etmiştir. Bu enstruman şitli boyutlardaki tahtaların yan yana dizilmesiyle kromatik bir dizi elde edilen, bir çeşit silefondur

[Rogoyov,

 

XIX. yüzyılın sonlarına doğru ise; okuma yazma bilmeyen, eğitimsiz Klezmorimlerin yerine

zamanla eğitimli müzisyenler yetişmeye başlamıştır. Örneğin; döneminin ünlü kemancısı

Grup

öğrenerek alması için desteklenmiştir.

Erken dönemin sonlarına doğru doğmuş fakat

taşıyıcısı çok önemli bir Klezmer müzisyeni ise; klarinet virtüözü

 

Tarras'ın hayat öyküsünden dönemin müziği hakkında bilgilenmek mümkündür. Dava Tarras (1897

1989), Ukrayna'

Leningrad Senfoni orkestrasında çalıştığı söylenmektedir. Büyükbabası ise

 

Düğünler ve Badhkn] yapmıştır. Ailesinin aşağı yukarı bütün üyeleri klarinet veya keman

sanatçısıdır. Tarras'ın tromboncu ve büyükbabası gibi

öğretmeye başlamıştır. Küçük yaşlarda balalayka, flüt gibi aletler çalarak müziğe başlamış fakat on

üç yaşında flüt bir enstruman olarak onu tatmin etmemiş ve klarinet çalmaya başlamıştır. Neredeyse

yok denecek kadar az klarinet dersi almıştır. Zamanla babasıyla

 

başlamış ve düğünlerde çalarken kendini geliştirmiştir [Spoznik,

World to Our World,

 

Polonyalı soylular her ne kadar

da,

çalışmaları için evlerinden alırlar, en iyi şartlarda

 

seyahat etmelerini, yemek yemelerini,

The Essential Klezmer, 2000, s.30]. Louis(1888-1983), Rusya'da müzik eğitimi almıştır. Ailesi tarafından keman eğitimini notaErken Dönem Klezmer Müziği'nin tanıtıcısı veDave Tarras'tır [Resim-14]. -da doğmuş ve bütün ailesi gibi eğitimli bir müzisyendir. Erkek kardeşlerininbadkhn'lık[12] [bkz: badkhn olan babası ona dokuz yaşında notalarıgoyishe khasene[13]'lere gitmeye Klezmer!Jewish Music from Old1991, s.11]. antisemit olsalarTarras ailesine saygı duyarlar ve onları

konaklamalarını sağlarlardı. Tarras ailesi,

gezd

katmış; kontların, baronların, toprak sahiplerinin

balolarında valsler, mazurkular, üvertürler

çalmışlardır.

David Tarras'ın anlattığına göre, Klezmer

 

müzisyenleri usta-

Küçük yaş

 

çalmaya başlayarak müziğe atılırlardı

ikleri yerlerin repertuarını da müziklerini çırak ilişkisiyle yetişirlerdi.taki müzisyenler hemen kapelyede

[Spoznik,1991, s.13].

 

diğer bir özelliği ise

Tarras örneğinden farklı, nesiller boyu müzisyen

olan bir aile yerine çoğu

 

üyelerinden oluşur ve birarada çalarlardı.

Klezmorimlerim yaşam tarzı için aile orkestraları

Klezmorimlerin önemli aile orkestralarıdır. Davekapelye ailenin

çok önemliydi.

örneklerin en önemlilerindendir.

 

Klezmorim

 

dönemlerdeki repertuarlarında Yahudi Müziği'nin yanı sıra, diğer toplumlar için de parçalara yer

Musiker Aile Orkestrası bu ler, o dönemde çok hareketli bir hayat tarzı süren müzisyen topluluğuydular. İlk

verirlerdi.

çalınması ile müzikler ve kültürler arası bir etkileşim oluşmuş ve Klezmer repertuarı ilk

dönemlerden itibaren genişlemiştir. Özellikle, Yahudiler ve Çingeneler arasındaki müzik alışverişi

 

Klezmer Müziği'

 

parçalardan,

 

Klezmorim

 

Çingene Müziği

 

Rozsavölygi Mark

Çingene olarak tanıtılan bütün müzisyenlerin aslında Yahudi olmasıyla açıklanabilir [Idelshon,

 

s.459].

Yerel müzikler Yahudi tarzıyla çalınarak, Yahudi melodilerinin de diğer toplumlar için nin gelişiminde çok önemli bir yer tutmuştur. Bu etkileşimin ürünü hareketli doina gibi [bkz:Kullanılan Formlar ve Repertuvar] hüzünlü formlara kadar görülür. ler yaşadıkları marjinal hayat tarzından dolayı her zaman çingenelere yakın olmuşlardır. ve Klezmer Müziği'nin en iyi etkileşimi Çingene-Macar Müziği'nin öncüsü 'ın, aslında Mordchele Rosenthal[14] adında bir Yahudi olup, kurduğu orkestrada da

Klezmorimler ve Yahudi olmayan müzisyenler arasında sosyal ve dînî açıdan düşmanlık her zaman

olsa da Doğu Avrupa'da, Ortaçağ'dan beri beraber müzik yaptıkları çeşitli kayıtlarda saptanmıştır.

Özellikle her iki dinden keman sanatçıları bir arada çalar, birbirlerinin stillerini ve repertuarlarını

örnek alırlardı.

Klezmorim

gerekse Yahudi olamayan düğünlerde neşe ve eğlence kaynağı olurlardı [bkz: Düğünler ve Badhkn

 

Düğünler dışında Hasidik Cemaati, Klezmorimleri kiralar ve ibadetlerinde müzik icrâ etmeleri için

onlardan faydalanırlardı.

XV. yüzyılda Almanya'nın güneybatısındaki küçük köy ve kasabalarının kayıtlarında ve yazılmış

hatıralarda, kadınların da görev aldığı Klezmer Kapelyeleri'nden bahsedilmektedir. Kadınların bir

daha, bu kapelyelerde XX. yüzyıla kadar görev yapmadıkları da bilinmektedir [Idelshon,

Music It's Historical Development,

 

XIX. yüzyıl sonlarına doğru Rusya'da 2000, Ukrayna

 

bilinmektedir.

 

lerin en yoğun çaldıkları sosyal olay düğünlerdi. Klezmorimler gerek Yahudi düğünleri,]. Jewish1992, s.436]. 'da olmak üzere 3000 Klezmorim olduğu
<

sonra

 

yaşamaya mecbur edilmişlerdi. Bu bölgede, genel zulme karşı bir tepki olarak Yahudiler arasında

büyük bir dayanışma oluşturulmuştur. Yardıma ihtiyacı olan yoksul Yahudiler'e diğer Yahudiler

tarafından yardım edilmeye başlanarak destek sağlanmıştı

 

Yahudiler tarafından örgütlenen yardım kuruluşları arasında yoksul öğrencilere giyecek, askerlere